Türk tüketicisi dünyanın 51 ülkesinde toplam 28 bin kişiyle yapılan ‘Global Tüketici Güven Endeksi’ araştırmada en kötümser ülkelerden biri çıktı. Araştırmaya göre her 100 Türk tüketicisinden 92’si ekonominin durgunlukta olduğuna inanıyor.

Araştırma şirketi Nielsen’ın 3 yıldır 51 ülkede 28 bin 153 tüketici ile yaptığı Global Tüketici Güven Endeksi Araştırması’na göre tüketici güveni, hem Türkiye’de hem de dünyada hızla düşüyor. Dünyada ortalamasının 6 ayda 6 puan düşerek 88′e gerilediği güven endeks düzeyi, Türkiye’de 67 oldu. Bu değer Türkiye’ye güveni en düşük 4 ülke arasına soktu. Türkiye’nin altında; Kore, Japonya ve Portekiz var. Güvenin en yüksek olduğu ülke ise 129 endeks değeri ile Norveç. ABD, 51 ülke içinde 37′nci, İngiltere 39′uncu, Almanya da 41′inci sıraya gerileyerek ‘en güvensiz’ ekonomiler arasında yer aldı.

KARAMSAR TÜRKLER

Araştırma, Türklerin en karamsar tüketiciler arasında olduğunu ortaya koyuyor. Verilere göre her tüketicilerin yüzde 92’si ekonominin durgunlukta olduğuna inanıyor. Bu konuda Türkiye 51 ülke arasında en kötü durumda bulunuyor. Türkiye’yi yüzde 89 ile İtalyan tüketiciler izliyor. Ekonomi anket yapılan tüm ülkelerde en büyük kaygı. 51 ülkede ‘Başlıca endişemiz ekonomi’ diyenlerin oranı yüzde 20 olurken Türkiye’de bu oran yüzde 29. Dünya, ekonomiden sonra en fazla endişeyi yüzde 15 ile iş/yaşam dengesinde duyarken Türkiye ’siyasi istikrar’ diyerek diğer ülkelerle ayrışıyor. Oysa dünyada bu rakam sadece yüzde 4.

Türk tüketicileri durgunluk ortamında enflasyon ve işsizlik konularında diğer ülkelerle aynı kaygıları paylaşıyor. Ancak terör ve siyasi istikrarsızlık konusunda daha yüksek kaygı duyuyor. Ülke ekonomisinin kötüye gittiği dönemlerde, global tüketiciler enflasyonu yüzde 61′le en büyük endişeleri olarak sayıyor. Bunu yüzde 53 ile işsizlik izliyor. Türkiye’de de ilk iki sırayı enflasyon (yüzde 61) ve işsizlik (yüzde 60) alıyor. Ancak bu iki kalemden sonra Türk tüketici ayrışıyor. Türklerin ekonomideki kötüleşmeyle en çok ilişkilendirdiği üçüncü konu siyasi istikrarsızlık.

Türk para ve sermaye piyasalarında önceki gün beklentilerin üzerinde enflasyon ve Standart & Poors’s (S&P) açıklaması ile bozulan hava, haftanın son işlem günü yerini iyimser bir tabloya bıraktı.

Uluslararası piyasalarda dün temkinli iyimserlik yaşanırken, yurtdışını takip eden İMKB yüzde 3’e dayanan değer artışı yakaladı. Önceki akşam valörlü işlemlerde 1.31 YTL’ye kadar çıkan dolar ise dün 1.29 YTL’den işlem gördü.

ABD VERİSİNE ODAKLANDI: Piyasalarda dün gözler ABD’den açıklanacak tarım dışı istihdam verisindeydi. Bu verinin açıklanmasından önce iyimser hareket eden global piyasalarda, ABD’den veri ile ilgili olarak gelen açıklama anlık tepki yarattı. ABD’de açıklanan tarım dışı istihdam verisinde düşüş 60 bin beklentisine rağmen 80 bin olarak gerçekleşti. İşsizlik oranı da yüzde 5 beklenirken, yüzde 5.1 oldu. Doların aleyhine olan bu rakamlarla, Euro dolar karşısında kısa süreli değer kazandı. Avrupa borsalarında da küçük çaplı değer kaybı gözlendi. Ancak ardından piyasalar yeniden toparlandı.

İMKB YÜZDE 2.99 PRİM YAPTI: Yurdışındaki gelişmelere bağlı olarak İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) Ulusal 100 Endeks’i de güne yükselişle başladı. Yüzde 2’nin üzerinde değer artışı yakalayan bendeks, ikinci seansta satışla karşılaşsa da gün sonunda yeniden yönünü yukarı çevirdi ve kapanışı 41.362 puandan yüzde 2.99. primle tamamladı. Güne, 1.2950 seviyesinden başlayan dolar ise gün içinde birara 1.30 YTL’nin üzerine çıktı. Ancak kapanışta yeniden 1.29 YTL düzeyine geriledi. Dolar serbest piyasada günü 1.2950 YTL’den tamamladı.

CNBC-e Tüketici Güven Endeksi Şubat’ta bir önceki aya göre yüzde 15.7 gerileyerek 71.87 düzeyine indi. Bu veri 2002 yılından bu yana hesaplanan CNBC-e Tüketici Güven Endeksi’nde en düşük ikinci değer oldu. Bundan önceki en düşük değer 69.25’le Mart 2003 döneminde gerçekleşmişti. Bu tarih Türkiye’de tezkerenin reddedildiği ve ABD’nin Irak operasyonunun başladığı döneme denk geliyor.

Endeksi oluşturan tüm sorularda ciddi düşüşler gerçekleşti. Buna paralel olarak CNBC-e Tüketici Beklenti Endeksi bir önceki aya göre yüzde 14.1 gerileyerek 60.08 değerini aldı. CNBC-e Tüketim Eğilim Endeksi ise aynı dönemde yüzde 20 gerileyerek 115.35 olarak gerçekleşti.

Gerek yurtdışı kaynaklı finansal piyasa hareketleri gerek içeride yaşanan siyasi ve jeo-politik gelişmeler tüketici güvenindeki düşüşün temel nedeni oldu. Endeksi düşüren önemli bir faktör tüketim eğilimindeki düşüş olarak belirlendi. Yüzde 20 gibi bir oranda çok sert gerçekleşen tüketim eğilim endeksindeki düşüş özellikle konut talebindeki gerilemeden kaynaklandı.

Endeks sonuçlarını değerlendiren Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Erhan Aslanoğlu, “CNBC-e Tüketici Güven Endeksi’ndeki düşüş hızlanarak devam ediyor. Bu durumun iç talebi ve büyümeyi olumsuz etkileme ihtimali gittikçe artıyor” dedi.

ABD`de tutsat kredisi başvuruları geçen hafta, yılbaşından bu yanaki en düşük düzeyine geriledi.

Mortgage Bankaları Birliği verilerine göre, tutsat kredisi başvuruları 15 Şubat`ta biten haftada, yüzde 22,6 oranında geriledi.

Bu arada, 30 yıl vadeli tutsat faiz oranları da yüzde 6,09`a yükseldi.

Deloitte’un hazırladığı “Küresel Ekonomik Görünüm 2008” raporunda bu değerlendirmelere yer verilirken, ABD ekonomisindeki yavaşlamanın sert olabileceği, Avrupa’nın ise yavaşlamayı daha yumuşak yaşayabileceği vurgulandı. Raporda, büyük ölçüde ABD’ye yaptıkları yoğun ihracata dayanan Latin Amerika ülkelerinin 2008’de durgunluktan olumsuz etkilenebilecekleri kaydedildi.

Dış ticaretinin sadece yüzde 9’unu ABD ile gerçekleştiren Türkiye’nin bu ülkenin ekonomik yavaşlamasından daha az etkilenmesi bekleniyor. Raporda küresel ekonominin uzun vadeli olarak büyümeye devam edeceği belirtiliyor.

EMLAK BALONU PATLAYINCA DENGELER BOZULDU
Deloitte’un raporunda son yıllarda büyük dış ticaret açıkları veren ABD’nin bu açıklarının, tasarruf fazlasına sahip olan Çin ve diğer Asya ülkeleri tarafından finanse edildiği ve bu sayede ABD ekonomisinin ve ona bağlı olarak dünya ekonomisinin güçlü bir şekilde büyüdüğü hatırlatıldı. ABD’de faizlerin düşme eğilimiyle başlayan emlak piyasasındaki yükselme ise, kısa vadeli dolar faizlerinin yükselmeye başlamasıyla birlikte 2004 - 2006 döneminde düşüşe geçti. Yazının tamamını oku »

Greenspan, Alman Die Zeit Gazetesi’nin internet sitesinde yayımlanan röportajında, ABD ekonomisinin durgunluğa girmesiyle ilgili çok az belirti ortaya çıksa da bu olasılığı en az yüzde 50 olarak gördüğünü ifade etti.

Durgunluğun, çoğu zaman keskin istihdam ve üretim değişiklikleri gibi devamsızlıklarla karakterize edildiğini belirten Greenspan, ABD’nin muhtemelen durgunluğa gireceğini, ancak belirtilerin, “henüz değil” dediğini vurguladı.

Greenspan, Amerikan Merkez Bankası’nın ya da hükümetin ekonomik paketinin durgunluk tehdidini uzaklaştırmaya yardımcı olup olmayacağı yönündeki bir soruya karşılık olarak da büyük olasılıkla yardımcı olmayacağını söyledi. Alan Greenspan, küresel güçlerin, şu an para ve mali politikaların yapabileceği birçok şeyi geçersiz hale getirdiğini kaydetti.

ABD ekonomisine ilişkin resesyon kaygılarıyla piyasalarda dalgalanma sürerken, bu ülkeden gelen veriler ABD’nin yavaşlama sürecine girdiğini gösterdi. ABD ekonomisi 4. çeyrekte yıllık bazda yüzde 0.6 ile son beş yılın en düşük büyümesini gerçekleştirdi. Beklenti büyümenin yüzde 1.2 olacağı yönündeydi. ABD üçüncü çeyrekte yüzde 4.9 büyümüştü.

Üçüncü çeyrekte yüzde 2 seviyesinde olan çekirdek PCE de, son çeyrekte yüzde 2.7’yle 2006’nın ikinci çeyreğinden bu yana en yüksek düzeyde gerçekleşti. Beklenti çekirdek PCE’nin yüzde 2.5 seviyesinde olması yönündeydi.

ABD’den gelen olumlu veri ise özel sektördeki istihdam artışına ilişkin oldu. Özel sektörde istihdam büyümesi Ocak ayında 130 binle beklentilerin oldukça üzerinde çıktı. Özel sektördeki istihdam artışı 45 bin olarak tahmin ediliyordu. ABD’den gelen veriler Fed’in gösterge faizi yarım puan indirme olasılığını artırdı.

Büyümenin son çeyrekte yavaşlamasına karşın özel sektörden gelen istihdam rakamları piyasalarda yatay seyrin oluşmasını sağladı. İlk seansı 44 bin 310 puandan tamamlayan İMKB Ulusal 100 Endeksi gün sonunda 268 puanlık düşüşle 44 bin 304 puana geriledi. Hisse senetlerinin değer kaybı yüzde 0.6 olarak gerçekleşti. Avrupa borsalarında ise yüzde 1 civarında kayıplar var.

ABD’de Fed’in faizi yarım puan indireceği beklentisi borsaların yükselmesini sağladı. ABD borsalarındaki yükseliş sonrasında Asya’da da yüzde 3’e varan yükselişler görüldü. Dış piyasalardaki olumlu havanın etkisiyle İMKB’de de artış yaşandı. İMKB Ulusal 100 Endeksi, gün sonunda 866 puanlık artışla 44 bin 572 puana çıktı. Hisse senetlerinin ortalama değer kazancı yüzde 2 olarak gerçekleşti. Avrupa borsalarında da yüzde 1’in üzerinde yükselişler var.

ABD’de dayanıklı mal siparişlerinin Aralık’ta beklentinin çok üzerinde bir oranla ve beş ayın en büyük artışıyla yüzde 5.2 yükselmesi piyasalardaki olumlu havayı destekledi.

DOLAR 1,17’YE İNDİ

Bankalararası piyasada dün 1,19’a çıkan dolar 1,17 YTL’ye geriledi. Dolar gün içinde en düşük 1,1740 YTL’yi gördü. Tahvil ve bono piyasasında en çok işlem gören 7 Ekim 2009 vadeli tahvilin bileşik faizi de yüzde 16.30’a düştü.

ALTIN FİYATLARI YENİ REKORDA

Fed’in faizi 50 baz puan indireceği beklentisinin güçlenmesi altın fiyatlarını rekora taşıdı. Altının ons fiyatı spot piyasada 933.10 dolarla tarihin en yüksek seviyesine çıktı.

PİYASALARIN GÖZÜ FED’DE

Piyasalarda yarın akşam açıklanacak Fed’in faiz kararı izlenecek. ABD Merkez Bankası’nın geçen haftaki 75 baz puanlık acil indiriminin ardından, resesyonla mücadele için en az çeyrek puanlık faiz indirimi daha yapması bekleniyor. Bu hafta ayrıca ABD’de açıklanacak 4. çeyrek büyüme ile tarımdışı istihdam verileri yakından izlenecek.

Uluslararası Para Fonu IMF, ABD ekonomisine ilişkin kaygılardan kaynaklanan dünya piyasalarındaki karışıklık ışığında, küresel büyümenin 2008’de önemli ölçüde yavaşlamasının kaçınılmaz olduğunu bildirdi.

IMF Dış İlişkiler Direktörü Mesud Ahmed, yaptığı yazılı açıklamada, son günlerdeki gelişmelerin, finans piyasalarındaki mevcut karışıklığın, küresel büyüme görünümü üzerindeki yükünü yansıttığını söyledi. Ahmed, “Ayrıca finans piyasalarında istikrarın yeniden sağlanması süreci, karmaşık olacak ve zaman alacak. Dolayısıyla, küresel büyümenin 2008’de önemli ölçüde yavaşlaması, daha şimdiden kaçınılmaz görünüyor ve olumsuz riskler hala mevcut” dedi.

ABD’nin son ekonomik ve finansal gelişmelerden en fazla etkilenen ülke olduğuna işaret eden IMF’nin baş sözcüsü konumundaki Mesud Ahmed, bu çerçevede ABD Merkez Bankası FED’in faiz oranlarını 0,75 puan indirmesinin uygun ve yararlı olduğunu belirtti. Yazının tamamını oku »

Enerji Bakanı Hilmi Güler, Avusturya, Macaristan, Bulgaristan ve Romanyalı meslektaşlarıyla Avrupa’yı Rus tekelinden kurtarması öngörülen Nabucco Boru Hattı’na dair anlaşmayı 2006 Haziran’ında imzaladı. 1.5 yıl sonra Kremlin’deki başka bir imza töreni bu projeye büyük darbe vurdu.

Türkiye’nin Cumhurbaşkanı ve Enerji Bakanı düzeyinde girişimde bulunduğu Türkmenistan ve Kazakistan doğalgaz konusunda tercihini Rusya’dan yana kullandı. Üç ülke lideri Moskova’da Trans Hazar Boru Hattı Projesi’ne imza attı. Bu Avrupa Birliği ve ABD için de önemli bir mevzi kaybı oldu. Kazak ve Türkmen doğalgazı Avrupa’ya Türkiye üzerinden değil, doğalgaz tekeli Rusya üzerinden gidecek.

Yılda 85 milyar metreküplük gaz potansiyeli bulunan Hazar’dan Türkiye sadece Şahdeniz hattı ile 6.6 milyar metreküp gaz alabiliyor. Nabucco Boru Hattı’nın devreye girmesi için bu miktar yeterli değil.

Petrol kaynaklarında da soru işaretleri var. Türkiye 4 milyon varillik Hazar petrol rezervlerinin sadece 1 milyon varilini kullanabiliyor. Boru hattına Kazak petrolünün dahil edilmesi bu nedenle kritik önemde. Prensipte katılmaya ‘Evet’ diyen Kazaklar, Azerbaycan ile görüşmelerini halen sürdürüyor. Yazının tamamını oku »